Na een lang en bewogen leven is op zaterdag 24 mei om 13:45 uur Maurits Baal sr. in zijn eigen kamer in het Koninklijk Militair Tehuis voor Oud-Militairen Bronbeek overleden. In alle rust, in bijzijn van zijn zoon Maurits jr. en schoondochter Christa.
Een held is heen gegaan
Maurits werd 102 jaar oud. Hij werd daarmee de langst levende overlevende van de Hellships tot nu toe. Twee jaar ouder dan Willem Punt die ons in 2021 op honderdjarige leeftijd ontviel.
Tijdens de voorbereiding op op onze Hellship-herdenking in 2018 kreeg ik een bericht van de staf van Admiraal Bauer (toenmalig Commandant der Strijdkrachten) dat een bewoner van Bronbeek, Maurits Baal, oud 95 jaar, onderofficier der Koninklijke Luchtmacht, in hun archieven bekend stond als Hellship-overlevende. Als voorzitter van de SHSJZ benaderde ik Maurits ogenblikkelijk, en na zijn bevestiging dat hij op zowel een Hellship naar Flores en later als krijgsgevangene op een Hellship van Singapore naar Saigon had gezeten, nodigde ik hem uit om onze herdenking bij te wonen. In september 2018 zat hij naast Willem Punt en Dick Büchel van Steenbergen. Drie overlevenden!
Daarna was Maurits elk jaar, zelfs tijdens de coronajaren, aanwezig, samen met zijn zoon en legde hij met overlevenden en enkele nabestaanden de eerste krans. Vervolgens bracht hij, in uniform, zittend in zijn rolstoel, een lange eregroet. Een jaarlijks onvergetelijk en aangrijpend moment.
Afgelopen 11 maart bezocht ik Maurits op Bronbeek om hem met zijn 102e verjaardag te feliciteren. Zittend aan het hoofd van de lange stamtafel met zijn medebewoners en familie genoot hij van de taart, de kado’tjes en de aandacht. Het jaar daarvoor was ik er ook en toen sprak hij de memorabele woorden: “Op naar de 102”. We zongen hem allemaal toe, maar toch met een gevoel van voorzichtigheid. Maar zie daar: Maurits wérd 102. Dat optimisme heeft hem waarschijnlijk ook door die zware oorlogsjaren heen gehaald. Net als Willem Punt: echt een Survivor!
Toch liep de gezondheid van Maurits het laatste half jaar achteruit; ook dat zagen we. Hij werd sneller moe, lag meer in bed en verzwakte. Des te groter was onze verrassing dat hij op 3 april, keurig in pak en zeer opgewekt, aanwezig was bij de opening van de Hellship-tentoonstelling in het museum Bronbeek. Samen met Désirée de Vries, voor zover ons als bestuur bekend, een van de laatst levende Hellship-overlevenden.
Traditiegetrouw sprak ik hen, net als tijdens de jaarlijkse herdenking, toe en overhandigde hen een groot boeket bloemen. Ook nu weer bleek dat hun aanwezigheid een gevoel van blijdschap gaf bij de altijd zware en verdrietige inhoud die de geschiedenis van de Hellships nu eenmaal met zich meebrengt. De opening van onze tentoonstelling werd daardoor toch een feestelijke gebeurtenis.
Helaas zou deze bijeenkomst de laatste keer zijn dat we Maurits met elkaar zouden meemaken. Daags na de opening werd Maurits bedlegerig en vertelde zijn zoon mij dat het einde naderde. Hoewel?! Maurits bleef verrassen. Zo werd de familie nog maar een paar weken geleden opgeroepen om gauw te komen omdat het overlijden niet lang meer zou duren. Zijn zoon fluisterde in zijn vaders oor of hij nog een laatste wens had. Waarop Maurits zei: “een cappuccino”. Verbazing alom, maar de cappuccino werd gehaald en Maurits knapte op, om pas een paar weken later te overlijden. Wat een levenskracht. Wat een veerkracht!
Twee eigenschappen die Maurits Baal ten volle heeft geleefd en getoond: optimisme en veerkracht.
Wat zullen we hem missen in september als we stilstaan bij de offers die zijn gebracht voor 80 jaar Vrijheid ….. ook door hem!
Vaar wel, Maurits
Heiko Roelfsema
Voorzitter SHSJZ
