Nieuws en Doelstellingen SHSJZ

In Memoriam bestuurslid SHSJZ  
Lies Harwig 1939-2022

(foto: Ben Houdijk.)
In de nacht van zondag op maandag 17 januari 2022 is totaal onverwacht op 82-jarige leeftijd, overleden, ons bestuurslid vanaf het eerste uur: Elisabeth (Lies) Harwig.
Afgelopen zaterdag werd zij in de vroege ochtend geheel verlamd wakker. Ze is ogenblikkelijk naar het VU-ziekenhuis in Amsterdam vervoerd, waar al heel snel bleek dat het ruggenmerg in haar nek beklemd was. Een operatie werd overwogen, maar door Lies afgewezen. De overlevingskans en eventueel herstel zou minimaal zijn geweest. “Ik heb genoeg meegemaakt in mijn leven”, fluisterde ze, want ook haar stembanden functioneerden nauwelijks.
Haar levensgezel Sanneke Stout, waar Lies al 53 jaar mee samen is, was bij haar, maar voelde zich vanzelfsprekend volledig overvallen. In die late zondagmiddag, belde Sanneke mij op, en vertelde me dat Lies stervende was.
Ik was verbijsterd en ontdaan. Inderdaad: overvallen. Ik had Lies nog kortgeleden gesproken en we zouden nog deze week met elkaar vergaderen. Er mankeerde haar ogenschijnlijk niets.
En nu, zo plotseling, bleek zelfs afscheidnemen niet meer mogelijk. Wat kon ik nog zeggen? Ik vroeg Sanneke om onze liefde aan Lies over te brengen. Nog geen twaalf uur later, midden in diezelfde zondagnacht, om half drie, stierf Lies.
Mijn bestuur dat ik maandag direct informeerde, verdoofd van verdriet achterlatend.
Onze Lies, de moeder van onze Hellship-stichting, was niet meer onder ons. De grote vraag, hoe kan dit nou, zo snel, zo onverwacht, werd niet beantwoord. Het ging juist weer goed met haar nadat ze afgelopen jaar een tweede heupoperatie goed had doorstaan. Ze bleef alleen nog duizelig van tweemaal een langdurige narcose in één jaar, maar de revalidatie verliep voorspoedig. We gingen opgewekt, Lies was altijd blij als we belden, het nieuwe jaar in. Ze was sneu dat haar Kerstkaart niet bij me was aangekomen. Die kwam wat later. Een kaart met een stadsbeeld van Rome. Ik maakte daarop nog een grapje: dat dat de reden voor de vertraging was: Rome lag wel erg ver weg.
Lies en ik kennen elkaar vanaf 2008, 14 jaar. Ze was toen secretaris van de BEGO, de voorloper van de SHSJZ en samen met de voorzitter, Freddie Cochius, groot voorstander om de jaarlijkse herdenking van de Hellships over te dragen aan een nieuwe, jongere, generatie nabestaanden. De organisatie viel het BEGO-bestuur langzamerhand te zwaar. In 2012 richtte ik met dat doel de SHSJZ op, maar vroeg Lies en Marjet Cochius om samen met de jongere bestuursleden ook in mijn bestuur zitting te nemen. Zij beiden konden niet alleen de eerste generatie nabestaanden vertegenwoordigen, Lies kende de meesten persoonlijk, maar vooral ook de geschiedenis van de Hellships aan ons overdragen. Lies en Marjet namen mijn uitnodiging met veel plezier en heel gemotiveerd aan.
Lies zou de afgelopen 10 jaar het geheugen van de Stichting worden; en als ervaringsdeskundige vooral mijn persoonlijke gids in herdenkingen-land.
Ze introduceerde me bij het Nationaal Comité 4 en 5 mei in Amsterdam, bij de St. Herdenking 15 augustus 1945 in Den Haag. We gingen samen naar allerlei vergaderingen, symposia en natuurlijk naar de nationale herdenkingen. Samen naar De Dam op 4 mei, samen naar Den Haag op 15 augustus. In weer en wind, in kou en soms in poncho gekleed tegen een enorme stortbui. Lies was er, en bleef.
We herkenden elkaar in ons familieverhaal. Haar ouders, zeker haar vader, spraken niet of nauwelijks over de traumatische ervaringen in Ned. Indië. Het sloot naadloos aan met het “verzwegen verleden” van mijn grootouders en hun kinderen. Maar ook Lies was zwijgzaam over haar eigen ervaringen in Indië. Uiteindelijk was ze zelf een kind dat, geboren in 1939, als 3-jarig meisje samen met haar moeder en broer in kamp Ambarawa terechtkwam. Hetzelfde kamp als mijn grootmoeder en haar kinderen. Haar vader werd krijgsgevangen gemaakt en werd na een vreselijke kamptijd op een Hellship van Java naar Sumatra getransporteerd. Het gezin Harwig overleefde, ook haar vader. Hoewel niet voor haar oren bedoeld, hoorde zij als tienjarig meisje haar vader een keer over die gruwelijke Hellship-reis aan haar moeder vertellen. De zinnen zou ze nooit vergeten: “we werden in het ruim gesmeten zonder eten, drinken of frisse lucht. Na de torpedering vochten de overlevenden soms om het hardst om op drijvende planken een plaats te veroveren. Daarbij werden vaak medegevangenen het water ingeduwd. Hoewel niet voor mij bestemd, heb ik die zinnen allemaal opgeslagen”, vertelde Lies nog in 2017 in een uitgave van het Nationaal Comité 4 en 5 mei over herdenken in Nederland.
Toen ze veertien was, in 1953, stierf haar vader, aan de gevolgen van de oorlog. “Het was een gesloten, ernstige en boze man geworden”, zei Lies. Die rot oorlog zou ook Lies, haar hele leven blijven tekenen.
Lies heeft zich in haar werkzame leven, in dienst gesteld van kwetsbare mensen, eerst als fysiotherapeute, later als maatschappelijk werker. Ze werd regiomanager maatschappelijk werk in Amsterdam, maar was ook al in de zeventiger jaren betrokken bij de opvang, erkenning en behandeling van kinderen die in de kampen hadden gezeten.
Daarnaast zette ze zich al vroeg in voor het herdenken van de slachtoffers van de oorlog in Zuid-oost Azië, via de BEGO en vanaf 2012 met de SHSJZ, die zich specifiek richtte op de herdenking van alle meer dan 175.000 slachtoffers van 320 Japanse Hellships.
Lies was en bleef, in al haar bescheidenheid, tot op het laatst een zeer strijdbare en moedige vrouw. Ik heb haar onoplosbare meningsverschillen tussen mensen zien beteugelen; ik heb haar boos, nee, kwaad gezien bij onrecht. Ze was geboren in Semarang op Midden-Java, maar werd opgesloten in een kamp omdat ze wit was, zo vertelde ze. Ze wilde dat de Indische herdenkingen meer ingebed zouden worden in onze cultuur om hedendaags racisme tegen te gaan. Ze wilde dat de huidige jongeren met de kennis van de geschiedenis in gelijkwaardigheid zouden samenleven, en bouwen aan een nieuwe tijd. Ja, Lies stond ergens voor.
Maar bovenal was Lies een hele lieve en hartelijke vrouw; ik, nee, wij allemaal, hebben veel aan haar te danken. We zullen haar ongelooflijk missen, maar nooit zoveel als Sanneke, haar familie en haar dierbare vrienden.
Lieve Lies, je was een voorbeeld voor me, voor ons!
Rust in vrede.
drs. Heiko Roelfsema (voorzitter SHSJZ)


Het bevorderen van de herdenking van de slachtoffers van de Japanse zeetransporten in Zuidoost-Azië die tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn gevallen.

Hiertoe zal zij zo mogelijk eenmaal per jaar herdenkings- of andere bijeenkomsten organiseren.
Het bevorderen van contact tussen overlevenden, nabestaanden, familieleden en belangstellenden, alsmede diverse media. Het bevorderen van de samenwerking met aanverwante organisaties.

Stichtingsbestuur:

Drs. Heiko Roelfsema (voorzitter)
SbN bd. Henk Itzig Heine (vice-voorzitter)
Mw. Geertje Besselink (secretaris)
Dhr. Harald Meinders MSc. (penningmeester)
Mw. drs. Lilianne van Soest (bestuurslid)

Raad van Advies:

Drs. Adriaan van Dis, schrijver, journalist TV- presentator (nabestaande)
Lt.Gen.bd. Bart Hoitink, voormalig Inspecteur Generaal der Krijgsmacht
Kol. bd. Michiel Dulfer voormalig Chef Kabinet van de Com. Landstrijdkrachten,
voormalig Commandant Bronbeek
Mw. dr. Lody Pieters, zelfstandig onderzoeker WOII Zuidoost-Azië; voormalig voorzitter SHBSS (nabestaande)


De SHSJZ is met hulp van de BEGO opgericht maar zal vanaf nu financieel geheel op eigen benen moeten staan. Als u óók vindt dat de jaarlijkse herdenking op Bronbeek met ingang van 2013 plaats moet blijven vinden, dan is dat alleen mogelijk met uw financiële steun. Wij hopen dat u zich als donateur van de SHSJZ wilt aanmelden en ons jaarlijks met uw ruimhartige donatie wilt ondersteunen. Het Bestuur van de SHSJZ zal er alles aan doen om de traditionele herdenking waardig en gericht op de toekomst invulling te geven, zodat de slachtoffers en hun geschiedenis blijvend zullen worden herdacht. Wordt donateur door het bijgevoegde aanmeldings-formulier in te vullen en op te sturen naar het secretariaat SHSJZ.
Uw donatie is van harte welkom op rekeningnummer NL55 TRIO 025.481.53.32 o.v.v. donatie SHSJZ.


                                                   



2015. Made by Chimofu.nl      

Monitored by BelStat - Your Site Counts