Tot ons grote verdriet is op zaterdag 12 november 2022 een einde gekomen aan het ongelooflijk intens geleefde leven van Michel Jean Henri Fanoy. Na Yvonne Keuls, de laatste spreker op onze herdenking in september dit jaar.
Een vriend is heengegaan
Een voorbeeld van geestelijke kracht en uithoudingsvermogen
Michel is op 19 december 1929 in Modjowarno (Oost-Java) geboren en is bijna 93 jaar geworden, en daarmee een van de oudste nabestaanden van maar liefst vijf slachtoffers van vier Hellships (Tacoma Maru 1; Tacoma Maru 2, Toshio Maru en Junyo Maru).
Vijf familieleden, waaronder zijn vader Jan Fanoy en drie ooms, Bart en Herman Fanoy, Tom de Ronde (broer van zijn moeder) en Charles Hemsing (vriend van zijn vader, wiens dochter na de oorlog trouwde met Ru Fanoy, een neef van Michel). Deze vijf mannen overleefden allen hun tocht op een Hellship, maar zouden daarna omkomen tijdens hun dwangarbeid aan respectievelijk de Birma-spoorlijn, de Pakan Baroe-spoorlijn, of in de Mitsui loodmijn in Nagasaki.
Na de capitulatie van Japan brak de Bersiap-tijd uit. Michel, zijn moeder en zus werden als niet-Indonesische ‘Buitenkampers’ direct gearresteerd en geïnterneerd. Michel werd apart in een gevangenis gezet, waar hij de meest afschuwelijke tijd van zijn leven heeft doorgemaakt. Pas in juni 1946 kwam hij vrij en werd toen via het Rode Kruis geconfronteerd met de onvoorstelbare tragedie in zijn familie: hij had zijn vader en drie ooms verloren. Michel was toen 16 jaar oud. De impact hiervan heeft hij zijn lange leven, vrijwel dagelijks, gevoeld; de verwerking heeft tot aan de dag van zijn overlijden geduurd.
Michel heeft in 2018 tijdens onze herdenking op Bronbeek zijn levensverhaal, voor zover het Indië betrof, verteld. In 2022 heeft hij de verwerking van zijn oorlogservaringen op diezelfde plaats naast ons monument kunnen afronden. Kunnen, omdat hij toen al terminaal ziek was. Hij heeft ons toen laten weten dat hij met zijn paradoxale ervaringen met de Japanse overheerser, toch, eigenlijk pas op die dag van zijn toespraak, in het reine was gekomen.
Het zou voor alle toehoorders een onvergetelijk indrukwekkende toespraak worden.
Michel’s geestelijke kracht, uithoudingsvermogen en zijn geheugen waren tot het laatste uur ongebroken, slechts zijn lichaam toonde dat zijn onherroepelijke einde in aantocht was.
Zijn verscheiden op zaterdag 12 november stond vast. Zijn rouwdienst vijf dagen later in Bilthoven verliep geheel volgens zijn eigen wensen.
Onze voorzitter was daar namens u allen aanwezig; een prachtig bloemstuk namens de SHSJZ lag naast zijn kist . De dienst werd ingeleid door een toespraak van Michel die hij de avond voor zijn overlijden op band had opgenomen. Indringender kon het verdriet van zijn afscheid niet gevoeld worden.
Er is ons een warm, gul en open mens, maar met een loodzwaar verleden, van bijna 93 jaar ontvallen.
Moge hij, eindelijk, in vrede rusten.
