Willem Punt (1921-2021)

Slechts 880 van de 6500 geallieerde krijgsgevangenen en romusha’s overleefden deze tragedie. Willem Punt was er een van. Na twee dagen en nachten in zee gedreven te hebben, werd hij gered door een Japans korvet om alsnog vervoerd te worden naar de Pakan Baroe-spoorlijn voor dwangarbeid. Hoewel 82.000 mannen het leven lieten bij de aanleg van deze spoorlijn, overleefde Willem ook die bittere tijd.

Het Hellshiptransport volgde op een aantal jaren gevangenschap in het Jappenkamp Struiswijk, waar hij zichzelf, onder leiding van zijn “leraar” en vriend jhr. Hugo Loudon, schoolde in de zeevaartkunde, waardoor hij het examen voor derde stuurman cum laude kon afleggen. “Van ketelbinkie tot stuurman”, zei hij later, zeker, maar zodoende kon hij wel een mooie carrière als zeeofficier op de Grote Handelsvloot bij Shell opbouwen. Samen met zijn vrouw Will die hij bij thuiskomst in Nederland in 1946 op een dansfeest had ontmoet, werd hij permanent gedetacheerd op Curaçao. Willem en Will kregen twee kinderen; een zoon en een dochter.

In de negentiger jaren bezocht Willem samen met andere overlevenden en nabestaanden van slachtoffers van de Hellships, de jaarlijkse Hellship-herdenking; eerst in Loenen, later op het landgoed Bronbeek, georganiseerd door de BEGO. Tijdens deze herdenkingen sprak Willem ronduit en in detail over zijn ervaringen op de Junyo Maru en zijn overlevingsstrijd vlak na de torpedering.

Hoewel de meeste overlevenden van de Japanse zeetransporten zwegen en bleven zwijgen, was Willem bereid om bij herhaling zijn verhaal te vertellen. Interviews in kranten, documentaires en op televisie verschenen en uiteindelijk vertelde hij in 2018 zijn hele levensverhaal aan Nicola Meinders, de vrouw van zijn kleinzoon Harald. Onze stichting SHSJZ was heel blij om deze schitterende biografie onder de titel “Survivor” te kunnen laten uitgeven.

Toen de SHSJZ de herdenkingen bij het monument op Bronbeek in 2012 overnam van de BEGO vormden de overlevenden en nabestaanden langzamerhand een familie, een Hellship-familie, met als pater familias, Willem Punt. Vanzelfsprekend. In die jaren kon hij tijdens een herdenking nog op een stoel bij het monument gaan zitten en voor onze hele herdenkingsfamilie, zonder voorbereiding of tekst, vrijuit zijn herinneringen uit de oorlog verwoorden. In de zon, breed gesticulerend, zonder enige schroom, vol levenskracht en energie sprak hij honderduit. En vooral altijd met een glimlach. Ongelooflijk. Maar door deze positieve uitstraling begrepen we allemaal dat je daarmee wel een jappenkamp, een torpedering en dwangarbeid kon overleven én 100 jaar worden.

Zo werd Willem Punt een groot voorbeeld voor ons om te begrijpen dat je met zo’n instelling verschrikkelijke ervaringen kon verwerken, maar vooral leerden we dat je je verhaal moest vertéllen, moest delen, hoe ellendig ook. Willem kon dat. Het maakte mogelijk dat hij in 2013 de zonen van zijn kampvriend Hugo Loudon, Aarnout en Francis Loudon, kon vertellen hoe de laatste uren van hun vader waren geweest. Het sloot een open wond in de verhaal van de familie Loudon. Het zou hen daarna, tot nu, innig verbinden.

Op 9 september jl. overleed Aarnout Loudon, de voorzitter van onze SHSJZ-Raad van Advies, op 84-jarige leeftijd, zes dagen (!!) voor Willem Punt.

Met grote dankbaarheid en vol liefde, kijken we terug op deze twee mannen, hun lotsverbondenheid en hun betekenis voor de bevordering van de bekendheid van de geschiedenis van de Hellships.

Willem Punt sluit een leven af van 100 jaar. Een eeuw. Het was een afgerond verhaal geworden, vond hij zelf, zeker toen twee maanden geleden zijn zo geliefde Willy overleed. Hij laat een prachtige familie van kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen na, én een Hellshipfamilie die hem nooit zal vergeten.

Zijn gulle lach, zijn dansjes in de Kumpulan tijdens onze reünie en zijn enthousiaste aanwezigheid: wat zullen we hem missen.

Maar we koesteren zijn leven, zijn verhaal en zijn vriendschap.

Vaar wel, Willem

Heiko Roelfsema, Voorzitter SHSJZ